Czerniak - diagnoza i leczenie - Centrum Medyczne Luxmed

Maj Miesiącem Świadomości Czerniaka

Czerniak skóry to najpoważniejszy problem onkologiczny w dermatologii.

W ciągu ostatnich 30 lat częstotliwość występowania i śmiertelność po zachorowaniu wzrosły. Wczesne wykrycie z następującym właściwym wycięciem może doprowadzić do otrzymania wskaźnika wyleczenia sięgającego nawet > 90%, przede wszystkim w przypadku czerniaków o niskim stopniu ryzyka.

Maj to od wielu lat Światowy Miesiąc Świadomości Czerniaka, ale o profilaktyce i diagnostyce nie powinniśmy zapominać niezależnie od pory roku. Postaram się wyjaśnić czym jest czerniak, co powinno budzić niepokój i jakie badania wykonać.

Przyczyny powstawania czerniaka

Powtarzające się, krótkie, intensywne ekspozycje słoneczne oraz ostre poparzenia w dzieciństwie odgrywają bardzo dużą role w rozwoju czerniaka i są głównym czynnikiem ryzyka. Uczęszczanie do solarium, osoby rasy białej (fototyp I ,II), płeć żeńska, osoby z liczbą >50 znamion oraz osoby, które posiadają znamiona  atypowe – to kolejne czynniki ryzyka powstania nowotworu skóry.

Warto wspomnieć również o rodzinnej predyspozycji genetycznej do powstawania czerniaka. Badania genetyczne potwierdziły, że nosicielstwo genu CDKN2A wiąże się ze zwiększoną częstością występowania czerniaka skóry.

Po czym rozpoznać nowotwór skóry

U kobiet czerniak najczęściej umiejscowiony jest na kończynach, w przypadku mężczyzn najczęstszym umiejscowieniem czerniaka jest tułów.

Czerniak zazwyczaj pojawia się de novo, czyli na skórze nie zmienionej, ale może powstać w połączeniu ze znamieniem melanocytowym. Jest to znamię składające się z komórek barwnikowych tzw. melanocytów, bogatych w pigment, potocznie „pieprzyk”.

Czerniak kojarzy się nam z kolorem czarnym i rzeczywiście występują 4 podstawowe rodzaje czerniaków: wywodzący się ze złośliwej plamy soczewicowatej (zazwyczaj na twarzy), czerniak szerzący się powierzchownie i czerniak guzowaty (na skórze kończyn  dolnych, górnych czy tułowia) oraz czerniak akralny (na stopach-jak na zdjęciu- czy dłoni).

Istnieją także czerniaki bezbarwnikowe, koloru czerwonego, czy czerniaki brodawkujące przypominające brodawkę wirusowa. Czerniaki mogą występować na błonach śluzowych jamy ustnej oraz okolic odbytowo-płciowych. Czerniak wcześniej istniejący może szybko rozwijać się w ciąży. Czerniak u dzieci, należy do rzadkości.

leczenie czerniaka lublin

Co może budzić nasz niepokój?

1) Zmiany w obrębie już istniejącego znamienia, określane jako ABCD:

  • A – asymetria – zmiana kształtu znamienia z okrągłej na niesymetryczną
  • B – brzegi – nierówne, postrzępione brzegi znamienia
  • C – kolor  – zmiany w zabarwieniu znamienia: ściemnienie, rozjaśnienie, różne zabarwienia czerwonego, niejednolity kolor
  • D – rozmiar, średnica znamienia > 6 mm

2) Nowo powstałe znamię

Profilaktyka czerniaka

Dzięki profilaktyce możemy uchronić się przed rakiem skóry,  polega ona na:

  • ochronie przed promieniowaniem UV (kremy z odpowiednim  wskaźnikiem ochrony przeciwsłonecznej, SPF), które nie dopuszczają do oparzeń słonecznych,
  • samokontroli znamion oraz całej skóry naszego ciała i regularne wizyty specjalistyczne (dermatolog ,onkolog),
  • badaniu znamion (dermatoskopia czy wideodermatoskopia) –  jest to badanie odgrywające niewątpliwie największą rolę w rozpoznawaniu niepokojących zmian barwnikowych w tym czerniaka. Badanie to pozwala na odróżnienie zwykłych, niegroźnych znamion barwnikowych od znamion atypowych co przyczyniło się do znacznej poprawy skuteczności przedoperacyjnej diagnostyki znamion.

Od wielu lat miesiąc maj jest Światowym Miesiącem Świadomości Czerniaka. I jest to dobry czas na zbadanie swoich znamion przed sezonem wakacyjnym.

Pamiętaj jednak, że dobrych preparatów z filtrem UV powinieneś używać przez cały rok. Zbyt długa ekspozycja na promienie słoneczne, niezależnie od pory roku, powoduje jej szybsze starzenie się. Nieprzygotowana skóra łatwiej ulega poparzeniom słonecznym, a te z kolei zwiększają ryzyko czerniaka.

lek. med. Joanna Nowak